* ( 1395 - وفات مولوى فضل حق چشتى ) * « مؤلفين كتب چاپى 4 : 846 » « 1 » . رحمانعلى صاحب در « تذكره علماى هند ، ملقب به تحفة الفضلاء فى تراجم الكملاء : 164 ط لكهنو 1332 ق » گويد : « مولوى فضل حق خيرآبادى عمرى حنفى ماتريدى چشتى ، در سال 1212 ه ولادت يافته شاگرد پدر خود مولوى فضل امام است ، حديث از مولانا عبد القادر دهلوى مانند كرده ، و « قرآن مجيد » در چهار ماه ياد گرفته و فراغ علمى بعمر سيزده‌سالگى حاصل نمود . . . نظمش زائد بر چهار هزار أشعار خواهد بود . . . بسال 1264 ه مؤلف هيچمدان بمقام لكنهو بخدمتش رسيده . . . تأليفات رائقه دارد و انگريزان او را بزمانه فساد هند قيد كرده بجزيره رنگون فرستادند ، هم در آنجا بتاريخ دوازدهم صفر سال 1278 ه وفات يافته » انتهى ، و مخفى نماند كه مرحوم مشار در مأخذ مزبور گويد كه دو تأليف از صاحب عنوان در گانپور بطبع رسيده 1 - « امتناع النظر » در 336 صفحه 2 - « الهدية السعدية فى الحكمة الطبيعية » و در هامش آن « التحفة العلية » در 339 و 27 صفحه كه هر دو كتاب به اندازه وزيرى و چاپ سنگى مىباشد . ايضا ناگفته نماند كه شرح حال صاحب عنوان در « نزهة الخواطر و بهجة المسامع و النواظر 7 : 374 - 377 » نيز با ذكر چند قطعه شعر عربى از او آمده و مؤلف آن كتاب با اعتراف بمقام شامخ علمى او نكوهش فراوانى هم از او به علت ارتكاب منكراتش نموده ، و نيز از كتاب « نزهه » مستفاد مىشود كه آنچه مرحوم مشار آن را « امتناع النظر » ناميده صواب « امتناع النظير - نظير النبى صلى اللّه عليه و آله » است ، و هم در آنجا از جمله تأليفات اين شخص « حاشية على « الافق المبين » للسيد باقر داماد » را ذكر كرده و ضمنا توضيح داده است كه اين شخص اصلا در زىّ امراء بوده نه علماء و اللّه العاصم . م . عفى عنه .

--> ( 1 ) مرحوم معلم در نسخه اصل همين دو كلمه را با ذكر مأخذ نوشته بودند كه چون مأخذ مزبور به « تاريخ علماى هند » ارجاع داده لذا شرح حال متن را باختصار از آنجا آورديم ، و با اينكه روز و ماه تاريخ فوت صاحب عنوان در مأخذ اصلى قيد شده -